Redispatch
Redispatch is het proces waarmee netbeheerders flexibel vermogen inzetten om een congestiesituatie die vandaag wordt verwacht (intraday) op te lossen. Door de sterke groei van wind- en zonne-energie wordt inmiddels ongeveer de helft van onze elektriciteit decentraal opgewekt. Dat maakt het net duurzamer én complexer. Op sommige plekken raakt het tijdelijk vol. Redispatch verschuift dan productie of verbruik, precies waar en wanneer dat nodig is. Binnen congestiemanagement worden marktpartijen via de elektriciteitsmarkt gestimuleerd om hieraan bij te dragen.
Hoe werkt redispatch via GOPACS?
Verwacht een netbeheerder congestie? Dan stuurt hij via GOPACS een marktbericht naar geregistreerde CSP’s (via API of e-mail).
CSP’s met flexibel vermogen:
- binnen het congestiegebied plaatsen een buy- of sell-order.
- buiten het congestiegebied plaatsen een tegengestelde order (tegenbieding).
Het GOPACS-algoritme zoekt vervolgens over aangesloten handelsplatformen naar de meest kostenefficiënte combinatie van buy- en sell-orders.
Is er een passende match? Dan worden beide orders uitgevoerd.
Is er onvoldoende of geen geschikte flexibiliteit beschikbaar? Dan zoekt de netbeheerder een oplossing buiten redispatch.
Wordt jouw order geselecteerd, dan ben je verplicht je vermogen daadwerkelijk aan te passen door je verbruik of opwek tijdelijk op- of af te schalen.
Redispatch stap voor stap
1. Een gemiddelde dag ergens in Nederland
Voor Veendam (GR) is de prognose voor vandaag 16:00 tot 17:00 dat een koelhuis 200MWh nodig heeft. Dat is meer dan de 100MWh die lokale windmolens opwekken. Daarom stroomt er via het landelijke net van TenneT nog 100MWh richting Veendam.
_
2. Windpark zet deel van de molens uit
Een zwerm beschermde vogels trekt tussen 16:00 en 17:00 door gebied Veendam (GR). De windmolens gaan daarom tijdelijk uit. Omdat er lokaal minder stroom is, moet er nu maar liefst 200 MWh naar Veendam via het landelijke net. De netbeheerder ziet direct dat dit voor een file op het net zorgt: een van de verdeelstations dreigt overbelast te raken.
_
3. Koelhuis wacht met koelen
De netbeheerder vraagt lokaal via een GOPACS-marktbericht om ‘sell-orders‘: wekken producenten tijdelijk extra stroom op, of willen gebruikers minder verbruiken? Het koelhuis geeft gehoor aan deze oproep en zet de koeling een tandje lager. De stroom die zij overhouden, bieden ze met een sell-order aan. In Veendam is de file opgelost: er is nu 150 MWh nodig en dat past door de kabels. Maar let op: het landelijke elektriciteitsnet raakt hierdoor wel uit balans.
_
4. Een transporteur laadt de bussen extra op
Om de landelijke balans direct te herstellen, vraagt GOPACS buiten het congestiegebied in Veendam om buy-orders: wek minder op, of verbruik juist meer stroom. Een transportbedrijf elders in Nederland maakt hier slim gebruik van en laadt tussen 16:00 en 17:00 uur de elektrische bussen extra op. Deze stroom koopt de transporteur voordelig in met een buy-order.
–
5. Win-win
Zo snijdt het mes aan twee kanten. Het koelhuis en de transporteur profiteren allebei van een financieel aantrekkelijke stroomprijs. GOPACS matcht de buy- en sell-orders waarvan de prijzen het dichtst bij elkaar liggen. Het verschil tussen deze biedingen noemen we de ‘spread’. De netbeheerder legt dit verschil bij. Dit zijn voor de netbeheerder de kosten om een acuut fileprobleem op het net op te lossen en de leveringszekerheid te garanderen.
Hoe verdien je met redispatch?
Zowel kopende als verkopende partijen bepalen zelf hun biedprijs.
- Buy-orders liggen doorgaans onder de reguliere intradayprijs.
- Sell-orders liggen doorgaans boven de reguliere intradayprijs.
Het verschil daartussen is de spread. Het GOPACS-algoritme selecteert de combinatie die het congestieprobleem oplost tegen de laagste maatschappelijke kosten. De bijbehorende spread wordt vergoed door de netbeheerder. Zo ontstaat er waarde uit flexibiliteit.
Hoe kun je meedoen?
Je hebt geen apart contract met je netbeheerder nodig.
Wel moet je:
- zelf CSP zijn, of
- je flexibel vermogen laten beheren door een CSP.
Je ontvangt geen stand-by vergoeding. Je verdient alleen als jouw flexibiliteit daadwerkelijk wordt ingezet.
Redispatch is interessant voor partijen die actief kunnen sturen op verbruik of opwek, zoals:
- koel- en vrieshuizen
- batterijen en energieopslag
- wind- en zonneparken
- tuinbouwbedrijven met WKK
Zij benutten hun transportcapaciteit slimmer, creëren een extra inkomstenstroom en dragen bij aan het verminderen van netcongestie.
Redispatch FAQ
– Algemeen
Wat is redispatch precies?+
Redispatch is een vorm van congestiemanagement waarbij netbeheerders marktpartijen vragen om hun elektriciteitsproductie of -verbruik tijdelijk aan te passen. Dit gebeurt wanneer op korte termijn (intraday) een congestiesituatie ontstaat of wordt verwacht.
Waarom is redispatch nodig?+
Door de groei van duurzame opwek (zoals zon en wind) en toenemend elektriciteitsverbruik, raakt het elektriciteitsnet op sommige plekken overbelast. Redispatch helpt om deze knelpunten tijdelijk op te lossen door het net lokaal te ontlasten.
Wat is het verschil tussen redispatch en capaciteitssturingscontracten (CSC’s)?+
CBC’s worden ingezet op de day-ahead markt en leggen vooraf vast hoeveel flexibel vermogen beschikbaar is. Redispatch wordt ingezet op de dag zelf (intraday) en is reactiever van aard. Beide methodes gebruiken flexibiliteit uit de markt.
Wanneer wordt redispatch ingezet?+
Wanneer de actuele situatie afwijkt van de planning en er op korte termijn (vandaag) risico op overbelasting ontstaat.
Wat is het verschil tussen redispatch op de day-ahead en intraday markt?+
Redispatch is specifiek gericht op de intraday markt. Op de day-ahead markt gebruiken netbeheerders CSC’s. Redispatch is dus een aanvullende maatregel op kortere termijn.
– Proces
Hoe werkt het proces van redispatch via GOPACS?+
Via GOPACS stuurt de netbeheerder een marktbericht uit. CSP’s plaatsen op basis daarvan buy- en sell-orders op een handelsplatform (ETP, EPEX SPOT en (binnenkort) Nord Pool). De GOPACS-software zoekt naar biedingen die samen een congestieprobleem oplossen, zonder het net uit balans te brengen.
Hoe weet ik of er een redispatch wordt gevraagd?+
Via e-mail, de API van GOPACS, de website (kaart en tekstberichten) of via je CSP. Marktberichten worden altijd duidelijk aangekondigd.
Hoe worden buy- en sell-orders gematcht?+
GOPACS zoekt automatisch naar combinaties van biedingen binnen en buiten het congestiegebied die elkaar qua volume en prijs aanvullen en het congestieprobleem oplossen.
Welke handelsplatformen worden gebruikt voor redispatch?+
GOPACS is gekoppeld aan ETPA, EPEX SPOT en binnenkort ook Nord Pool. Via deze platformen worden de orders ingelegd en uitgevoerd.
Hoe wordt de netbalans gehandhaafd bij redispatch?+
Elke buy-order in het congestiegebied wordt gekoppeld aan een even grote sell-order buiten het gebied, of omgekeerd. Zo blijft het totale net in balans.
– Deelname & Voorwaarden
Wie kan meedoen aan redispatch?+
Iedere partij met regelbaar vermogen en een aansluiting op het net. Vaak gebeurt dit via een Congestie Service Provider (CSP).
Moet ik een CSP zijn om mee te doen?+
Niet per se. Je kunt ook via een bestaande CSP deelnemen. Alleen CSP’s kunnen orders indienen op de handelsplatformen.
Kan ik als individuele grootverbruiker zelf deelnemen of heb ik een CSP nodig?+
Als je geen CSP bent, moet je samenwerken met een CSP om je flexibiliteit beschikbaar te maken voor redispatch.
Wat zijn de technische vereisten?+
Je hebt een meetbare aansluiting nodig (via EAN-code), tijdige aanlevering van meetdata, en de mogelijkheid om het flexvermogen betrouwbaar aan te sturen.
Hoe weet ik of mijn aansluiting geschikt is?+
Neem contact op met je netbeheerder of een CSP. Zij kunnen je helpen bepalen of je locatie en aansluiting in aanmerking komen.
– Vergoeding & Biedingen
Hoe wordt ik betaald voor deelname aan redispatch?+
Je ontvangt een vergoeding op basis van de prijs per MWh van je bieding als die wordt geaccepteerd. Er zijn geen vaste vergoedingen; het is marktgedreven.
Hoe bepaal ik de biedprijs in een buy- of sell-order?+
Die bepaal je zelf, afhankelijk van je kosten en de waarde van je flexibiliteit. Je kunt daarmee strategisch opereren binnen de markt.
Wat zijn de risico’s of verplichtingen als ik een bod indien?+
Als je bod wordt geaccepteerd, ben je verplicht om het afgesproken flexvermogen te leveren. Bij niet-naleving kunnen sancties gelden.
Is deelname vrijwillig of verplicht bij een biedplichtcontract?+
Bij een biedplichtcontract ben je verplicht om biedingen te doen bij marktberichten. Zonder zo’n contract is deelname vrijwillig.
– Toepassingen
Hoe werkt redispatch binnen een GDS of MLOEA?+
In principe hetzelfde, mits alle onderliggende aansluitingen via één CSP en BRP lopen. In Q2 2025 wordt ondersteuning voor meerdere CSP’s en BRP’s toegevoegd.
Kan ik ook deelnemen met een batterij of andere flexibele assets?+
Ja. Batterijen, WKK’s, koelinstallaties, laadpleinen, pompen en andere aanstuurbare assets zijn vaak zeer geschikt.
Wat gebeurt er als mijn bod wordt geselecteerd, maar ik niet kan leveren?+
Dan kun je te maken krijgen met sancties of uitsluiting van deelname. Het is belangrijk alleen biedingen te doen die je ook echt kunt waarmaken.
Hoe beïnvloedt redispatch mijn contracten met energieleveranciers of BRP’s?+
Je CSP of BRP moet op de hoogte zijn van de biedingen. Er moet goede afstemming zijn zodat het fysiek én administratief klopt.
Zie alle begrippen
