Veelgestelde vragen

GOPACS is bedoeld om netcongestie gericht en gezamenlijk aan te pakken. Op plekken waar het elektriciteitsnet tijdelijk zijn grens bereikt, helpt GOPACS netbeheerders om snel en efficiënt bij te sturen. Zo blijft het net betrouwbaar, betaalbaar en klaar voor verdere verduurzaming en groei.

Via GOPACS zetten netbeheerders flexibel vermogen van marktpartijen en groot zakelijke gebruikers in: precies waar het knelt en alleen wanneer het nodig is. Door deze flexibiliteit slim te coördineren, ontstaat er ruimte op het net zonder dat een oplossing op de ene plek een nieuw probleem elders veroorzaakt.

GOPACS is een uniek samenwerkingsverband van alle Nederlandse netbeheerders. Door landelijk samen te werken en met één platform te sturen op congestiemanagement, wordt het elektriciteitsnet als geheel sterker en toekomstbestendiger.

GOPACS is het gezamenlijke platform van de Nederlandse netbeheerders voor congestiemanagement. Wij zorgen dat het elektriciteitsnet betrouwbaar blijft op momenten en plekken waar het tijdelijk vol dreigt te raken.

Dat doen we door flexibel vermogen slim in te zetten. Verwachten netbeheerders congestie, dan brengt GOPACS vraag en aanbod van flexibiliteit bij elkaar. Marktpartijen kunnen hun productie of verbruik tijdelijk aanpassen. Via ons platform wordt precies die flexibiliteit geactiveerd die nodig is: lokaal, op het juiste moment en zonder nieuwe knelpunten elders op het net te veroorzaken.

GOPACS coördineert dit proces, matcht biedingen op basis van actuele netdata en kiest altijd de meest efficiënte oplossing. Zo ontstaat er weer ruimte op het net, krijgen bedrijven een vergoeding voor hun flexibiliteit en blijft het energiesysteem in balans.

Kort gezegd: GOPACS verbindt netbeheerders en marktpartijen om netcongestie gericht, transparant en kostenefficiënt op te lossen.

Aan de inschrijving en het gebruik van de GOPACS-applicatie zijn geen kosten verbonden.

Deelname aan GOPACS is interessant voor iedere marktpartij die zijn elektriciteitsverbruik of -opwek kan beïnvloeden. Lees hier meer over deelnemen.

Flexibiliteit levert meer op dan je denkt. Door mee te doen met GOPACS help je niet alleen om ruimte te maken op het elektriciteitsnet, je krijgt er ook veel voor terug. Je levert een directe bijdrage aan de elektrificatie en verduurzaming van Nederland, bespaart kosten én versterkt je eigen bedrijfsvoering.

Meedoen vraagt soms aanpassingen in je processen. Daarom maken netbeheerders deelname via GOPACS zo aantrekkelijk mogelijk:

• Financieel voordeel
  Flexibiliteit wordt beloond. Je ontvangt vergoedingen wanneer je vermogen wordt ingezet en kunt besparen door slim te sturen op je verbruik of opwek, bijvoorbeeld bij piek- of negatieve prijzen.
• Duidelijkheid en regie
  Netcongestie zorgt voor onzekerheid. Door actief deel te nemen aan congestiemanagement bepaal jij zelf onder welke voorwaarden je flexibiliteit inzet. Je houdt de regie en weet waar je aan toe bent.
• Meer ruimte op het net
  Door flexibel om te gaan met stroom ontstaat er ruimte. Dat betekent dat je soms meer kunt doen met je bestaande aansluiting, of eerder (tijdelijk) een grotere aansluiting kunt krijgen dan anders mogelijk zou zijn.

Flexibiliteit is nodig in én buiten congestiegebieden, zodat netbeheerders de balans op het elektriciteitsnet kunnen bewaken. GOPACS coördineert dit landelijk en slim. Zo ontstaat een duidelijke win-win: het net blijft betrouwbaar en toekomstbestendig, terwijl jij flexibiliteit omzet in zekerheid, ruimte en rendement.

Congestie is de situatie dat de vraag naar transport van elektriciteit de beschikbare transportcapaciteit overstijgt. Er is dus een tekort aan transportcapaciteit op het elektriciteitsnet.

Als dit structureel is, zal de netbeheerder de capaciteit van het elektriciteitsnet verzwaren of het net uitbreiden. Dit is echter een proces van meerdere jaren. In de tussentijd probeert de netbeheerder door te schuiven met locaties waarop elektriciteit wordt gebruikt en geleverd, de vraag naar transport te beperken. Dit gebeurt met de hulp vanuit de markt zoals grootzakelijke klanten, aggregators en energieleveranciers.

Zij kunnen helpen als zij hun verbruik of opwek van elektriciteit kunnen verplaatsen naar een ander moment. Ook kan energie tijdelijk worden opgeslagen. Zo ontstaat de gewenste flexibiliteit en kunnen pieken in het elektriciteitsnet worden voorkomen of verminderd.

Op het moment dat een netbeheerder een tekort aan transportcapaciteit (congestie) in het net verwacht, vragen wij aan de markt om te helpen dit op te lossen door hun energieverbruik te sturen. Door deze sturing ontstaat flexibiliteit.

Zo kan bijvoorbeeld een koelhuis zijn vriescellen op het moment van piekvraag twee uur uitzetten, zonder dat dit invloed heeft op de temperatuur. Daarmee komt extra capaciteit beschikbaar voor een andere klant.

Kijk voor meer informatie over congestie op de pagina ‘Over congestiemanagement‘.

Congestiemanagement is het geheel van maatregelen dat netbeheerders inzetten om de gevolgen van congestie te beperken en te voorkomen dat het netwerk overbelast raakt. Waar congestie wijst op het probleem van capaciteitstekort, richt congestiemanagement zich op de praktische oplossingen om deze knelpunten op te vangen. Congestiemanagement is cruciaal voor een stabiele, betaalbare en duurzame energievoorziening in Nederland. Het wordt steeds belangrijker naarmate de vraag naar stroom en het aandeel duurzame energiebronnen blijven groeien. Lees hier meer over congestiemanagement.

Netbeheerders kunnen steeds beter inschatten waar en wanneer het net onder druk komt te staan, op basis van actuele netdata en verwachtingen. Maar een congestiesituatie is niet altijd tot op het kwartier nauwkeurig te voorspellen: het blijft afhankelijk van bijvoorbeeld productie, afname en weersinvloeden.

Als netbeheerders congestie verwachten, zetten ze flexibiliteit gericht in. Dat kan op meerdere manieren:

• Redispatch (intraday): bij (dreigende) overbelasting vragen netbeheerders via GOPACS de markt om biedingen. In een marktbericht staat in welk gebied en wanneer flexibiliteit nodig is. GOPACS helpt vervolgens om de meest effectieve inzet te selecteren, zonder nieuwe knelpunten elders te veroorzaken.
• Capaciteitsbeperkingscontracten (CBC’s): hiermee wordt flexibiliteit vooraf vastgelegd. Bij CBC-T zijn er vaste tijdsvensters (voorspelbaar), bij CBC-A word je alleen opgeroepen als het echt nodig is en hoor je dit uiterlijk een dag van tevoren (day-ahead). In beide gevallen helpt dit om verwachte drukte op het net gecontroleerd op te vangen.

Kortom: netbeheerders kunnen de hoofdlijnen en risicomomenten vaak goed bepalen, maar ze combineren actuele inzichten met verschillende instrumenten (zoals redispatch en CBC’s) om op tijd en op de juiste plek flexibiliteit te activeren.

De congestiegebieden worden weergegeven op de volgende webpagina: https://capaciteitskaart.netbeheernederland.nl/ 

Als het aanbod van of de vraag naar elektriciteit groter is dan het elektriciteitsnetwerk in een bepaalde regio aan kan, dan doet de netbeheerder een oproep aan de markt om meer of juist minder elektriciteit te gebruiken of op te wekken.. Onder de markt worden partijen zoals energieleveranciers en aggregators en grootzakelijke klanten verstaan.

Deze bedrijven geven vervolgens aan tegen welke prijs zij dit willen doen, de zogenaamde flexbieding (ook wel congestiebieding genoemd). Als de flexbieding wordt afgenomen, ontvangt de marktpartij daarvoor een vergoeding.

De hoeveelheid elektriciteit die via het elektriciteitsnet getransporteerd wordt, varieert van moment tot moment. Hoe meer capaciteit er gebruikt wordt, hoe eerder een piek in gebruik ervoor kan zorgen dat het elektriciteitsnet overbelast raakt. Door te schuiven met momenten waarop elektriciteit wordt gebruikt of teruggeleverd, kunnen de netbeheerders vraag en aanbod beter op elkaar aanpassen zodat er geen overbelasting op het elektriciteitsnet ontstaat.

Om die pieken op het net te voorkomen vragen de netbeheerders aan de markt om hun elektriciteitsverbruik (of opwek) tijdelijk uit te stellen of verminderen tegen een marktconforme vergoeding. Dit noemen we een flexbieding.

Als we congestie, een tekort aan transportcapaciteit, verwachten in een bepaalde periode hopen we met flexbiedingen uit de markt deze situatie op te lossen.

Als bepaalde klanten hun verbruik tijdelijk kunnen uitstellen of verminderen of juist meer kunnen gaan gebruiken, afhankelijk van het soort congestie, dan hopen we daarmee de piek te verminderen. We noemen dat ook wel ‘flatten the curve’.

Als dat lukt dan overstijgt de vraag of het aanbod niet langer de beschikbare transportcapaciteit en is het congestieprobleem van dat moment opgelost.

Je kunt je prijs zelf bepalen. De markt bepaalt uiteindelijk of wat je vraagt reëel is. Dit hangt af van het moment, hoeveel vraag er is, het aantal biedingen en welke prijzen door andere partijen gevraagd worden.

Ja, je krijgt dit bericht vanuit je netbeheerder. Deze zal je vragen flexbiedingen te plaatsen in het congestieportaal voor de periode dat er congestie wordt verwacht in het gebied waarin je bent gevestigd.

Om flexbiedingen te kunnen inleggen via GOPACS heb je een erkenning nodig als CSP. Dit kun je aanvragen via TenneT. Je kunt je flexbiedingen ook laten verzorgen door een CSP. Je hoeft dan zelf geen CSP te zijn. Zij verzamelen de vraag en het aanbod van hun klanten en plaatsen de biedingen namens hun klanten. Op de website van TenneT vind je een volledig overzicht van alle erkende CSP’s.

Dat kun je zien in de congestieportal. Daarnaast worden alle afnames ook gepubliceerd op de websites van de netbeheerders en op GOPACS.eu

Of je flexbieding wordt afgeroepen hangt af van de hoeveelheid congestie, het aantal biedingen en ook van de prijs die je vraagt.

Dat is helaas niet mogelijk. De netbeheerders hanteren voor alle aanvragen de datum van binnenkomst om de volgorde te bepalen.

Al dan niet deelnemen aan het doen van flexbiedingen staat daar los van. Wel is het natuurlijk zo dat we met de flexbiedingen het doel hebben om congestiesituaties te verminderen c.q. verhelpen en dat alle klanten daar profijt van hebben.

Netbeheerders doen er zoveel mogelijk aan om transportbeperkingen te voorkomen. Door de enorme vraag is dat helaas niet altijd mogelijk. In sommige gevallen kunnen we met behulp van onze klanten die flex beschikbaar hebben, de congestiesituatie beperken. Vaak gaat het dan om een korte periode zoals bijvoorbeeld enkele weken in de winter.

Daarmee voorkomen we dat er problemen op het elektriciteitsnet ontstaan. Dat wil echter niet zeggen dat daarmee ook extra capaciteit beschikbaar komt voor bedrijven om hun elektriciteitsvermogen uit te breiden. Dat is weer een stap verder die in veel gevallen helaas niet mogelijk is totdat we het elektriciteitsnet hebben verzwaard of hebben uitgebreid met een extra station.

Via GOPACS zetten netbeheerders verschillende congestieproducten in om het elektriciteitsnet tijdelijk te ontlasten: 

• CBC-T – capaciteitsbeperkingscontract met vaste tijdsvensters (statisch). 
• CBC-A – capaciteitsbeperkingscontract met afroep bij verwachte congestie (dynamisch, day-ahead). 
• Redispatch – marktgedreven inzet van flexibiliteit via flexbiedingen (intraday). 
• Biedplichtcontract – verplicht bieden bij aangekondigde congestie, tegen vergoeding. 
• TDTR – tijdsduurgebonden transportrecht bij TenneT, met flexibiliteit in piekuren. 

 Samen zorgen deze producten ervoor dat congestie gericht, efficiënt en zonder nieuwe knelpunten wordt aangepakt. 

 Bekijk op deze pagina welk product bij jou past.

Een capaciteitsbeperkingscontract (CBC) is een vooraf gemaakte afspraak met de netbeheerder. Je spreekt af dat je op bepaalde momenten (bij CBC-T) of bij verwachte congestie (bij CBC-A, day-ahead) je maximale afname of invoeding beperkt. De voorwaarden en vergoedingen liggen vast; er is geen marktmechanisme en geen bieding per inzet. 

Een biedplichtcontract werkt anders. Daarbij verplicht je je om bij aangekondigde congestie altijd een redispatch-bieding te doen. Je flexibiliteit wordt dus via de markt ingezet: je bepaalt per keer de prijs en wordt alleen vergoed als je bieding daadwerkelijk wordt geselecteerd. 

Kort samengevat: 

• CBC: vooraf afgesproken flexibiliteit, voorspelbaar en contractueel vastgelegd. 

• Biedplichtcontract: verplicht deelnemen aan redispatch, met marktwerking per inzet. 

Beide contracten helpen netbeheerders om congestie beheerst en gericht aan te pakken, elk met een ander karakter en mate van flexibiliteit. 

Een biedplichtcontract sluit je af via een CSP (Congestie Service Provider). De CSP regelt namens jou de deelname aan redispatch en zorgt ervoor dat er bij aangekondigde congestie altijd een bieding wordt geplaatst. 

 Je spreekt met de CSP onder andere af: 

• welk flexibel vermogen je beschikbaar stelt, 
• hoe de aansturing van je installaties verloopt, 
• en hoe de vergoedingen worden verdeeld. 

De netbeheerder gebruikt het biedplichtcontract vervolgens als instrument om bij verwachte congestie verzekerd te zijn van marktdeelname en flexibiliteit. Je kunt ook zelf CSP worden. De erkenning van CSP’s loopt via TenneT. 

Kijk voor meer informatie op de pagina over biedplichtcontracten.

Het Capaciteitssturingscontract (CSC) is een instrument in de Netcode Elektriciteit, waarmee netbeheerders netgebruikers actief kunnen aansturen bij (dreigende) netcongestie. Het doel: het elektriciteitsnet slimmer benutten en beter voorbereiden op verdere elektrificatie. 

 In tegenstelling tot bestaande contracten zoals CBC’s, die vooral sturen op het beperken van afname of invoeding, biedt het CSC meer operationele flexibiliteit. Aangesloten partijen kunnen worden gevraagd om: 

• tijdelijk minder of juist méér stroom af te nemen, of 
• meer of minder in te voeden, afhankelijk van wat het net op dat moment nodig heeft. 

 Dat maakt het CSC vooral interessant voor batterijen en andere regelbare assets, die actief kunnen meebewegen met de netbelasting en zo een structurele rol krijgen in het netbeheer. CSC’s bieden perspectief op meer ruimte op het net, snellere aansluiting van nieuwe initiatieven en een efficiëntere, duurzamere netversterking.

Lees hier meer over capaciteitssturingscontracten.

Voor een capaciteitsbeperkingscontract (CBC) neem je contact op met je netbeheerder. Het contract wordt rechtstreeks tussen jou en je netbeheerder afgesloten.  

In het geval van een CBC-A (met afroep / dynamisch) registreer je je in het vervolgproces op GOPACS. Bij verwachte congestie ontvang je dan via GOPACS een flexbericht (eventueel via je CSP). 

Bij een CBC-T (met tijd / statisch) hoef je je niet op GOPACS te registreren. GOPACS heeft hierin geen actieve rol.  

Ja, ook bij niet-marktgebaseerd congestiemanagement is de inzet van een CSP verplicht. Als aangeslotene moet je zelf erkend CSP zijn of je laten vertegenwoordigen door een CSP. De CSP legt dan namens jou de biedingen in.

Dit is afhankelijk van het flexibele stroomproduct dat je kiest. Bij deelname via redispatch ontvang je een vergoeding op basis van marktprijzen voor de geleverde flexibiliteit. Bij contractvormen zoals een capaciteitsbeperkingscontract (CBC) of biedplichtcontract kunnen ook vaste beschikbaarheidsvergoedingen of aansturingsvergoedingen gelden. Dit verschilt per netbeheerder en contract. 

Niet per definitie. De prijs van een congestietrade wordt, net als bij een reguliere trade, door de markt bepaald en niet door GOPACS. 

Wat wél anders is: 

• Een congestietrade komt tot stand omdat een netbeheerder ingrijpt. 
• De netbeheerder betaalt de spread tussen twee gematchte orders (binnen en buiten het congestiegebied). 
• Jij ontvangt of betaalt gewoon de prijs van je eigen order, via het handelsplatform. 

Daarom kan een congestietrade financieel aantrekkelijk zijn, maar alleen als jouw bod scherp genoeg is. Er is geen gegarandeerde hogere opbrengst. 

Nee. Een netbeheerder kan geen afnamegaranties bieden. Of je bieding wordt ingezet, hangt af van: 

•  het moment waarop congestie ontstaat 
• de locatie van je aansluiting 
• en of jouw bieding nodig en kosteneffectief is om de congestie op te lossen. 

 De netbeheerder selecteert alleen de biedingen die op dat moment daadwerkelijk bijdragen aan het oplossen van de congestiesituatie.  

Wanneer een order is gematcht via GOPACS, dan ontvang je hiervan als marktpartij bericht van het handelsplatform. Ook de financiële afhandeling verloopt via het handelsplatform.

Als je bieding wordt geselecteerd, ontvang je een bevestiging via het handelsplatform.

Vanaf dat moment:

• ben je verplicht om de geboden flexibiliteit te leveren,
• voer je de inzet uit zoals afgesproken,
• wordt de vergoeding administratief afgehandeld via het handelsplatform en, indien van toepassing, je CSP.

Je kunt de congestievragen van de netbeheerders en TenneT inzien op de pagina Marktberichten. De afgenomen orders, volume en prijzen kun je inzien op de pagina Uitgaven. Kijk voor meer informatie hierover op onze pagina Dataportaal voor de congestiemarkt. 

Dat is vanwege privacyredenen niet mogelijk. Je vindt op onze website alleen informatie die voldoet aan de wettelijke publicatieverplichtingen (Netcode en ENTSO-e). 

Een CSP (Congestion Service Provider) regelt congestiemanagement namens één of meerdere aangeslotenen. De CSP bundelt flexibiliteit, doet biedingen en zorgt voor uitvoering en afhandeling volgens de Netcode. Dit geldt voor aangeslotenen met een gecontracteerd transportvermogen (GTV) van 0,1 MW of hoger. 

Lees hier meer over de rol van CSP’s

Ja, de CSP-erkenning is landelijk en geldt dus voor alle netbeheerders. Registratie als CSP is slechts één keer nodig. Wel dien je daarnaast per aansluiting een prekwalificatie te doorlopen.

Ja. De CSP-erkenningsprocedure is ook nodig als je al BSP-erkend bent. Wel is er een versneld registratieproces voor partijen die vóór de invoering van de nieuwe Netcode (2022) al congestiemanagementdiensten aanboden via GOPACS of RESIN. 

Cross-Platform Activatie (XPA) maakt het mogelijk om koop- en verkoopbiedingen van verschillende platformen (zoals ETPA, EPEX SPOT en binnenkort Nord Pool) met elkaar te ‘matchen’, ongeacht op welk platform de bieding is gedaan. Kleinere biedingen op verschillende platformen kunnen hiermee gecombineerd worden tot een grotere bieding die voldoet aan de vraag van de netbeheerder. Met XPA worden congestiesituaties sneller opgelost. Ook vergroot XPA de kans op afroep.

Flexibel vermogen dat je inzet via GOPACS kun je vaak ook gebruiken op andere energiemarkten, zoals FCR, aFRR of de onbalansmarkt. 

Daarbij is goede afstemming essentieel:

• met je CSP voor de inzet van flexibiliteit 
• en met je BRP voor de balansverantwoordelijkheid 

Zo voorkom je dubbel gebruik of tegenstrijdige aansturing.